หลักการและเหตุผล

ประสบการณ์จากหลายประเทศในภูมิภาคเอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้และทวีปแอฟริกาชี้ให้เห็นว่า การกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมักเผชิญความท้าทายสำคัญ กล่าวคือ หากการถ่ายโอนภารกิจดำเนินไปโดยปราศจากกระบวนการเสริมสร้างขีดความสามารถขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การกระจาย อำนาจอาจกลายเป็นเพียง “การถ่ายโอนภาระและงาน” จากส่วนกลางไปสู่ท้องถิ่นเท่านั้น โดยไม่ได้สร้างขีดความสามารถ จำเป็นต่อการพัฒนาระบบบริการสาธารณะในระยะยาว

ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ได้รับสนับสนุนงบประมาณจากสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุขให้ดำเนินการศึกษาวิจัยพัฒนาขีดความสามารถ อบจ. ที่ได้รับถ่ายโอน รพ.สต.​ โดยมีโจทย์สำคัญ คือ การออกแบบและทดสอบมาตรฐานการจัดบริการสุขภาพปฐมภูมิให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของกฎหมายว่าด้วย การกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและกฎหมายว่าด้วยระบบสุขภาพปฐมภูมิ โดยใช้ “กุศโลบายเชิงนโยบาย (Policy Instrument)” ในรูปแบบ “การประกวดแนวทางการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice Award)” เป็นกลไกใน การขับเคลื่อนการเรียนรู้เชิงระบบของ อบจ. ที่ได้รับการถ่ายโอน รพ.สต. และหน่วยงานภาคีเครือข่ายในระดับพื้นที่ แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับหลักการของการประเมินเชิงพัฒนา (Developmental Evaluation) ซึ่งมุ่งเน้นการใช้กระบวนการประเมินเป็นเครื่องมือใน การสนับสนุนการเรียนรู้ การปรับตัว และการพัฒนานวัตกรรม เชิงนโยบายในบริบทที่ซับซ้อน แทนที่จะมุ่งประเมินผลลัพธ์เพียง อย่างเดียว “การประกวดแนวทางการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice Award)” จึงไม่ได้เป็นเพียงกลไกการให้รางวัล หากแต่เป็น “ระบบนิเวศ” ให้หน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ได้สะท้อนบทเรียนจากการปฏิบัติงานจริง แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และร่วมกันพัฒนาแนวทางนวัตกรรมการจัดบริการสุขภาพที่สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่

วัตถุประสงค์รางวัลธรรมศาสตร์เพื่อปฐมภูมิท้องถิ่น

1. เพื่อกระตุ้นและสร้างแรงจูงใจให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้รับถ่ายโอน รพ.สต. มีการพัฒนาคุณภาพการบริการสุขภาพปฐมภูมิให้สอดคล้องกับมาตรฐานตามกฎหมายว่าด้วยระบบสุขภาพปฐมภูมิและเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการ โดยเฉพาะการบริหารภารกิจปฐมภูมิด้วยแนวทางการบูรณาการการทำงานแบบเครือข่าย

2. เพื่อรวบรวมข้อมูลโครงการที่เป็นนวัตกรรมหรือแนวทางปฏิบัติที่ดี หรือแนวทางปฏิบัติที่เป็นเลิศขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้รับการถ่ายโอน รพ.สต. และจัดทำคลังข้อมูลดิจิทัลเผยแพร่แนวทางและขั้นตอนการดำเนินการให้แก่พื้นที่อื่น

3. เพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้เกี่ยวกับมาตรฐานบริการสุขภาพปฐมภูมิตามกฎหมายว่าด้วยระบบสุขภาพปฐมภูมิขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ได้รับการถ่ายโอน รพ.สต.